مصاحبه با دکتر محمد میر ،مسئول انجمن شعر آیینی استان لرستان
B..e313-50-1M..o پروردگارا، هم در دنیا و هم در آخرت به ما پاداش بده و ما را از عذاب #دوزخ حفظ کن, [07/07/1405 06:57 ق.ظ]
لطفاً خودتان را برای مخاطبان مجموعه بزرگ حوزه مشق معرفی کنید:
به نام خداوند جان و خرد
محمد میر شاعری از دیار بلوط و مفرغ، از سرزمینی که شعر در آن نه یک اتفاق، که بخشی از حافظه و زندگی مردم است و هر کودکی در این دیار با شعر و لالایی های مادرانه عجین گشته و با این پرنیان هفت رنگ آشناست.
بخش مهمی از دغدغه شعری من، شعر آئینی است؛ شعری که برای من تنها توصیف یک مناسبت یا بازگویی یک واقعه نیست، بلکه تلاشی است برای پیوند دادن امروز با ریشههای معنوی و تاریخی ما؛ برای اینکه مخاطب، در میان کلمات، دوباره با حقیقت، ایمان، انسان و خویشتن خویش روبهرو شود.
معمولاً شاعران از کجا الهام میگیرند؟ آیا شما نیز الهامگیریهای خاصی دارید؟
من فکر میکنم شاعر اگر خوب ببیند، خوب بشنود،خوب لمس کند،خوب بچشد و خوب بو کند همهچیز میتواند سرچشمه شعر باشد؛ یک نگاه، یک خاطره، یک غروب، صدای مادری، اشک کودکی، یک شهید، یک آیه، یک بیت از حافظ یا حتی سکوتی طولانی.
اما برای من، مهمترین سرچشمه شعر عاطفه و انسانیت است. گاهی یک تصویر ساده ساعتها در ذهنم میماند و بعد ناگهان خودش را در قالب یک مصرع نشان میدهد.
در شعر آئینی، مطالعه تاریخ، قرآن، نهجالبلاغه، سیره اهلبیت(ع) و ادبیات کلاسیک، در کنار تجربه زیسته و مشاهده جهان پیرامون، نقش مهمی در شکلگیری شعر دارد.
شعر برای شما به عنوان یک شاعر چه معنا و ارزشی دارد؟
شعر برای من، شیوه دیگری از زیستن و دیدن است.
شعر فقط کنار هم نشاندن واژههای زیبا نیست؛ گاهی باید بتواند زخمی را روایت کند، چراغی روشن کند، حقیقتی را به یاد بیاورد و حتی انسان را برای لحظهای از هیاهوی روزمره جدا کند. همین برهه خاص زمان شعر بسیار راه گشا و جدا کننده است.
شاعران باید برای کشور و دینشان تمام تلاش خود را انجام دهند .
اگر بخواهم کوتاه بگویم، شعر برای من یعنی:
زیبا بیان کردن یک حقیقت
آیا فرآیند خاصی برای نگارش شعر دارید؟
معمولاً شعر برای من با یک «حس» یا «تصویر» آغاز میشود، نه الزاماً با یک بیت.
گاهی مدتها با یک موضوع زندگی میکنم تا زبان خودش را پیدا کند. بعد، واژهها کمکم شکل میگیرند.
به باور من، شاعر فقط با نوشتن شعر نمیسازد؛ گاهی با حذف کردن واژههای اضافی شعر را نجات میدهد.
بعد از شکلگیری اولیه، موسیقی، وزن، تصویر، انسجام معنایی و سلامت زبانی را دوباره بررسی میکنم.
طرح موضوعات در شعر برای شما چقدر اهمیت دارد؟ آیا موضوعات خاصی را ترجیح میدهید؟
موضوع برای من بسیار مهم است، اما مهمتر از «موضوع»، نگاه شاعر به موضوع است.
ممکن است هزار شاعر درباره باران بنویسند، اما شاعر باید بتواند باران خودش را پیدا کند.
به شعر آئینی، دفاع مقدس، شهدا، امام رضا(ع)، عاشورا، غدیر، انتظار و مفاهیم انسانی و اخلاقی علاقه ویژهای دارم؛ اما معتقدم حتی در شعر آئینی نیز نباید تنها به تکرار مضمونهای آشنا بسنده کرد.
ما به زبان تازه، تصویر تازه و زاویه دید تازه نیاز داریم.
در کتاب جدید خود در مورد امام مهربانی دو دستان آورده ام که به نظرم برای خوانندگان می تواند جذاب باشد.
یکی چگونگی ضامن آهو شدن و دیگری پیرمرد عاشق امام رضا که مورد تمسخر قرار می گیرد ،جالب این جاست از اینکه گدای رضا خطاب می شود سرخوش و مسرور می گردد.
چگونه با نقدها و انتقادات به شعر خود برخورد میکنید؟
اگر نقد از سر دلسوزی و دانش باشد، آن را سرمایه میدانم.
شاعر اگر فقط منتظر شنیدن تعریف باشد، خیلی زود متوقف میشود. نقد درست، آینهای است که گاهی ضعفهایی را به ما نشان میدهد که خودمان نمیبینیم.
البته هر نقدی الزاماً درست نیست؛ شاعر باید شنونده خوبی باشد، اما در نهایت استقلال فکری و هنری خود را حفظ کند.
شعر در معرض تغییرات جامعه و فرهنگ قرار دارد. آیا شما تأثیرات تغییرات اجتماعی و فرهنگی را در شعر خود احساس میکنید؟
قطعاً.
شاعر در خلأ زندگی نمیکند. او در میان مردم نفس میکشد، شادیها و رنجهای جامعه را میبیند و طبیعی است که این اتفاقات در شعرش بازتاب پیدا کند.
اما من معتقدم شعر نباید صرفاً دنبالهرو زمانه باشد؛ اغلب باید چراغی برای زمانه باشد.
جامعه تغییر میکند، زبان تغییر میکند، مخاطب تغییر میکند و شاعر نیز باید این تغییرات را بشناسد؛ اما در عین حال، ریشههای هویتی و معنوی خود را فراموش نکند.
شاعری که شما را الهام میدهد و بر شعرتان تأثیرگذار بوده است، کیست؟
اگر بخواهم تنها یک نفر را نام ببرم، انتخاب دشواری است؛ چون شعر فارسی گنجینهای عظیم از استادان بزرگ است.
از فردوسی ،حافظ و سعدی و مولانا، میر نوروز، نظامی ، گرفته تا شاعران معاصر، هر کدام چیزی به من آموختهاند.
در شعر آئینی نیز از قلههایی چون محتشم کاشانی بسیار آموختهام؛ بهویژه اینکه چگونه میتوان عاطفه، تاریخ، آیین و هنر را در یک اثر ماندگار به هم پیوند زد.
[07/07/1405 06:57 ق.ظ]
شعر، وقتی متولد میشود که شاعر
صدای خودش را در میان هیاهوی جهان پیدا کند.
و ما همه شاعریم ،شاعرانی که شعر زندگی را می سرایند.