واکاوی چالشهای نظام آموزش عالی و مسیر موفقیت نخبگان در گفتگو با دکتر سمیرا استکی
ضرورت پیوند مهارتمحوری با دانش آکادمیک؛ راهکارهایی برای آینده درخشان پژوهشگران جوان
دکتر سمیرا استکی، عضو هیئت علمی و متخصص فیزیولوژی ورزش، در گفتگویی صریح با خبرگزاری، ضمن بررسی وضعیت آموزش عالی در کشور، بر اهمیت جایگزینی مدرکگرایی با کسب مهارتهای عملی و بهرهگیری هوشمندانه از تکنولوژی در مسیر پیشرفت علمی تأکید کرد.
پرسش اول: استاد، لطفاً در ابتدا خودتان را برای مخاطبان معرفی کنید و بفرمایید چه علاقهای یا تجربهای باعث شد وارد این حوزه علمی شوید و مسیر آکادمیک شما چگونه شکل گرفت؟
پاسخ: من دکتر سمیرا استکی، عضو هیئت علمی دانشگاه و دارای مدرک دکترا در رشته فیزیولوژی ورزش هستم. همواره اشتیاق زیادی به ادامه تحصیل داشتم و پس از کسب رتبه ۲۰۰ در کنکور سراسری، در دانشگاه تهران پذیرفته شدم. در دوران دانشجویی، مشاهده فضای پرانرژی و اکتیو دانشجویان تربیتبدنی در خوابگاه، علاقه عمیقی در من ایجاد کرد که منجر به تغییر رشته در مقطع کارشناسی ارشد و ورود تخصصی به حوزه تربیتبدنی شد.
پرسش دوم: علاقه پژوهشی شما در چه زمینهای متمرکز است و مهمترین پژوهش یا دستاورد علمی شما که بیشترین تأثیر را در حوزهتان داشته، چه بوده است؟
پاسخ: تمرکز اصلی پژوهشی من بر حوزه فیزیولوژی ورزشی و به ویژه مداخلات ورزشی است. پایاننامههای مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا من به طور تخصصی به بررسی اثرات تمرینات بازتوانی قلبی بر بیماران مبتلا به نارساییهای عروقی اختصاص داشت که نتایج آن کاربرد بالینی مهمی در این حوزه دارد.
پرسش سوم: از نگاه شما، بزرگترین مسئله یا نیاز پژوهشی امروز در رشته شما چیست و پژوهشگران باید به کدام موضوعات با اولویت بپردازند؟
پاسخ: در حیطه حرکات اصلاحی، مسئلهای که بیش از هر چیز خودنمایی میکند، جای خالی مربیان حاذق، کاردان و مجرب است. پژوهشگران باید توجه بیشتری به کاربردی کردن یافتههای علمی در میدان عمل و تربیت متخصصانی داشته باشند که بتوانند این دانش را به درستی برای بهبود وضعیت سلامت جامعه به کار گیرند.
پرسش چهارم: بسیاری از جوانان امروزی علاقهمند به ورود به مسیر آکادمیک و پژوهش هستند. از نگاه شما، یک جوان جویای علم باید چه ویژگیها و آمادگیهایی داشته باشد تا در این مسیر استوار بماند؟
پاسخ: مهمترین قدم، داشتن اشتیاق و علاقه درونی به علم است. اگر فردی در مسیر علاقه خود پیگیر و با پشتکار باشد، مسیر درست خودبهخود در برابر او قرار میگیرد. مطالعه مستمر مقالات بهروز دنیا، بهویژه بهرهگیری از ژورنالهای معتبر بینالمللی، از الزامات موفقیت در مسیر پژوهش است.
پرسش پنجم: به عنوان یک استاد دانشگاه، مهمترین چالشی که در تدریس و تعامل با دانشجویان مشاهده میکنید چیست؟ نسل دانشجویان امروز چه ویژگیها و تفاوتهایی نسبت به گذشته دارد؟
پاسخ: متأسفانه مدرکگرایی و بیعلاقگی به فرایند عمیق تحصیل در بسیاری از دانشجویان دیده میشود که این موضوع انگیزه اساتید برای بهروزرسانی مطالب را نیز کاهش میدهد. توصیه من به دانشجویان این است که فقط در صورت داشتن علاقه واقعی و پیگیری جدی، وارد حوزه تحصیل شوند، چرا که صرفاً تحصیل کردن بدون مهارتآموزی، راهگشا نخواهد بود.
پرسش ششم: بسیاری از دانشجویان پس از فارغالتحصیلی با نگرانی از آینده شغلی مواجه میشوند. شما چه توصیهای برای اتصال دنیای آکادمیک به بازار کار دارید؟
پاسخ: رشته تحصیلی صرفاً نباید بر اساس علاقه شخصی انتخاب شود، بلکه باید چشماندازی وسیع از آینده شغلی و نیازهای بازار کار را مدنظر داشت. توصیه میکنم دانشجویان در حین تحصیل، مدتی را به صورت کارآموزی در محیطهای مرتبط با رشته خود فعالیت کنند تا نقاط ضعف و قوت حوزه انتخابیشان را به صورت ملموس درک کنند.
پرسش هفتم: نظام آموزش عالی کشور در سالهای اخیر با نقدها و چالشهایی روبهرو بوده است. از نگاه شما، مهمترین نقاط ضعف و قوت دانشگاههای ما چیست و چه اصلاحی نیاز است؟
پاسخ: نیاز اصلی جامعه امروز، تخصص و مهارت است، نه صرفاً داشتن مدرک. به اعتقاد من، فرد مجرب و کارآزموده در یک رشته، بسیار کارآمدتر از فردی است که تنها مدارک عالیه بدون تجربه عملی دارد. اگر جوانان ابتدا وارد فضای کار عملی شوند و سپس با دیدی باز به عرصه تحصیل بازگردند، بسیاری از ضعفهای نظام آموزشی برطرف خواهد شد و اساتید نیز ناچار به تطبیق دانش خود با نیازهای روز جامعه خواهند بود.
پرسش هشتم: با پیشرفت هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال، فرایند پژوهش و تولید علم در حال تحول است. شما چگونه این تغییر را ارزیابی میکنید و استادان و دانشجویان باید چگونه با آن سازگار شوند؟
پاسخ: هوش مصنوعی باید به عنوان ابزاری برای شناخت مطالب روز دنیا و دسترسی به رفرنسهای معتبر جهت ایجاد چشماندازهای جدید استفاده شود. آنچه خطرناک است، کپیبرداری صرف از هوش مصنوعی است؛ ما باید یاد بگیریم از این ابزار برای ارتقای تفکر و آگاهی خود بهره ببریم نه به عنوان جایگزینی برای خلاقیت فردی.
پرسش نهم: آیا در طول مسیر علمی خود، تجربهای، خاطرهای یا الگویی داشتهاید که تأثیر عمیقی بر نگاه شما به علم و آموزش گذاشته باشد؟
پاسخ: من به قانون جذب و ایمان به مسیر اعتقاد راسخ دارم و آن را در زندگی خود لمس کردهام. اگر فردی در مسیر درست حرکت کند و به نیروی برتر اعتماد داشته باشد، میتواند موانع به ظاهر محال را از پیش رو بردارد. بسیاری از افراد ممکن است در ابتدای مسیر، نقاط ضعف را به شما گوشزد کنند، اما اگر ندا و ایمان قلبیتان با کاری همراه است، باید بدون توجه به چالشهای بیرونی، با قدرت پیش بروید و مطمئن باشید که راه برایتان هموار خواهد شد.
پرسش دهم: در پایان، اگر بخواهید یک پیام یا توصیه مهم به دانشجویان و پژوهشگران جوان داشته باشید، آن پیام چه خواهد بود؟
پاسخ: بزرگترین توصیه من، اعتماد به نیروی برتر و ایمان به مسیر درست است. اگر در مسیر درستی گام بردارید، تمام کائنات شما را در رسیدن به اهداف ذهنیتان یاری خواهد کرد. بزرگ بخواهید، حتی اگر در حال حاضر رسیدن به آن برایتان غیرممکن به نظر برسد. همچنین برای رسیدن به آرامش و تبدیل رویاها به واقعیت، مطالعه و پیگیری مطالب آموزشی استادانی همچون حسین آورا را پیشنهاد میکنم که میتوانند میانبری برای موفقیت باشند.
این مصاحبه توسط فاطمه زهرا شاهکلایی صورت گرفته است.
روابط عمومی انتشارات بین المللی حوزه مشق
