اعتماد، مهمترین سرمایه در نشر
وقتی نوشتن جدی میشود، چاپ هم باید جدی باشد
نویسنده: دکتر فردین احمدی مدیر مسئول انتشارات بین المللی حوزه مشق
یادداشتی برای آنان که نوشتن را ساده نمیگیرند
نوشتن برای بسیاری از ما از یک علاقه شروع میشود؛ یک دفترچه، چند فایل پراکنده، یادداشتهایی که شبها نوشته شدهاند، شعرهایی که فقط چند دوست آنها را خواندهاند، پژوهشهایی که سالها برایشان زحمت کشیده شده، یا ترجمههایی که با وسواس و دقت انجام شدهاند. اما نقطهای در مسیر هر نویسنده، شاعر، مترجم یا پژوهشگر وجود دارد که نوشتن دیگر فقط یک علاقه نیست؛ به یک مسئولیت تبدیل میشود. از همانجا، مسئله چاپ کتاب جدی میشود.
در این نقطه است که بسیاری سردرگم میشوند.
مسئله اصلی، چاپ کتاب نیست؛ «چگونه چاپ شدن» است
امروز چاپ کتاب، بهخودیِ خود کار دشواری نیست. اما آنچه اهمیت دارد این است که:
کتاب کجا چاپ میشود
با چه نگاهی بررسی میشود
چه کسانی پشت آن ایستادهاند
و بعد از چاپ، چه سرنوشتی پیدا میکند
نویسندگان حرفهای خوب میدانند که چاپ عجولانه، میتواند به اندازه منتشر نشدن، آسیبزننده باشد.
نویسندهها به دو گروه تقسیم میشوند
تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که اهل قلم، معمولاً در یکی از این دو دسته قرار میگیرند:
گروه اول کسانی هستند که فقط میخواهند «کتاب داشته باشند».
گروه دوم کسانی هستند که میخواهند اثرشان درست دیده شود.
تفاوت این دو گروه، در انتخاب مسیر چاپ است؛ نه در میزان استعداد.
شاعران، نویسندگان و پژوهشگران چه میخواهند؟
برخلاف تصور رایج، اغلب اهل قلم بهدنبال شهرت زودگذر یا چاپ نمایشی نیستند. آنها میخواهند:
اثرشان جدی گرفته شود
متنشان دستکاری غیرحرفهای نشود
با احترام با آنها برخورد شود
مسیر چاپ برایشان شفاف باشد
و بدانند کتابشان قربانی بیتجربگی یا بیدقتی نمیشود
این خواستهها، کاملاً منطقی و حرفهای است.
نقش ناشر در سرنوشت یک کتاب
ناشر فقط چاپخانه نیست. ناشر، شریک فکری نویسنده است.
در بهترین حالت، ناشر:
متن را میخواند، نه فقط تحویل میگیرد
پیشنهاد میدهد، نه دستور
اصلاح میکند، نه تخریب
و همراهی میکند، نه رها
برای همین است که بسیاری از اهل قلم، بعد از یک تجربه ناموفق، سالها دیگر سراغ چاپ کتاب نمیروند.
اعتماد، مهمترین سرمایه در نشر
در فضای فرهنگی، اعتماد بهسادگی به دست نمیآید. نویسندهای که سالها نوشته، طبیعی است که نگران باشد:
آیا متنم درست خوانده میشود؟
آیا قرارداد شفاف است؟
آیا وعدهها واقعی است؟
آیا نام و اعتبارم حفظ میشود؟
انتشاراتی که این نگرانیها را بفهمد، پیش از آنکه تبلیغ کند، اعتماد میسازد.
چرا امروز بسیاری به دنبال ناشران «همراه» هستند؟
تحولات نشر نشان داده که مدل قدیمی «نویسنده تنها» دیگر پاسخگو نیست. امروز اهل قلم به دنبال جایی هستند که:
مشاوره بدهد
مسیر را توضیح دهد
اگر اثری نیاز به بازنویسی دارد، صادقانه بگوید
و اگر آماده چاپ است، حرفهای عمل کند
این نوع نگاه، بیش از هر چیز، در انتشاراتی دیده میشود که خود را بخشی از مسیر فرهنگی کشور میداند، نه صرفاً یک واحد اقتصادی.
وقتی کیفیت مهمتر از سرعت میشود
چاپ سریع، همیشه مزیت نیست. بسیاری از آثار ارزشمند، بهدلیل شتابزدگی، فرصت دیده شدن را از دست دادهاند.
ناشر حرفهای میداند:
هر کتاب زمان خودش را میخواهد
هر اثر مخاطب خاص خود را دارد
و هر نویسنده، مسیر منحصر بهفردی
این نگاه، مخصوص ناشرانی است که به کیفیت باور دارند.
تجربه نشان داده نویسندگان حرفهای، همدیگر را پیدا میکنند
جالب است که بسیاری از نویسندگان، شاعران و پژوهشگران، نه با تبلیغ مستقیم، بلکه از طریق توصیه اهل قلم دیگر به یک ناشر میرسند.
وقتی میشنوند:
«با احترام برخورد شد»
«کتابم جدی گرفته شد»
«مسیر شفاف بود»
«احساس تنهایی نکردم»
همین جملهها، بیش از هر آگهی، اثرگذار است.
یک پیشنهاد دوستانه برای اهل قلم
اگر شما:
نویسندهاید
شاعر هستید
ترجمهای در دست دارید
پژوهشی آماده کردهاید
یا سالهاست به چاپ کتاب فکر میکنید اما تردید دارید
بهتر است پیش از هر تصمیمی، با ناشری گفتوگو کنید که شنیدن را بلد است. گفتوگو، همیشه بهتر از عجله است.
نوشتن، کار سادهای نیست؛
پس چاپ آن هم نباید سادهانگارانه باشد.
اهل قلم، شایسته احترام، دقت و همراهیاند.
و تجربه نشان داده هرجا این سه اصل رعایت شده، کتابها هم ماندگارتر شدهاند.
گاهی یک انتخاب درست در چاپ،
میتواند مسیر سالها نوشتن را تغییر دهد.
